صورت‌جلسه نشست قضائی

برگزار شده توسط
استان مازندران/ شهر گلوگاه
تاریخ برگزاری
۱۳۹۳/۰۲/۰۳

موضوع

تبدیل تعهد موجب سقوط تعهد سابق

پرسش

شخصی یک دستگاه اتومبیل خریداری کرده و به‌جای بخشی از ثمن معامله یک فقره چک شخص ثالث را به فروشنده داده است. چک در موعد مقرر فاقد موجودی بوده و فروشنده علیه خریدار دادخواست مطالبه وجه ثمن را تقدیم کرده است. به‌ عنوان قاضی رسیدگی‌کننده چه تصمیمی اتخاذ خواهید کرد؟


نظر اکثریت

اسنادی مانند چک که وسیله پرداخت می‌باشند (مانند اسکناس) دارای وصف جایگزینی هستند و این جایگزینی همان تبدیل تعهد است که موجب سقوط تعهد سابق می‌شود لذا در مانحن‌فیه صدور چک به‌ وسیله شخص ثالث و تحویل آن به فروشنده موجب تبدیل تعهد پرداخت ثمن به پرداخت وجه چک شده است و خریدار باید علیه صادر‌کننده چک طرح دعوی کند و این دعوی محکوم به بطلان است.


نظر اقلیت

صدور چک موجب سقوط تعهد پرداخت ثمن نیست بلکه در جهت تقویت و تأکید همان تعهد قبلی است و خریدار هم می‌تواند نسبت به درخواست وجه چک و هم نسبت به پرداخت ثمن طرح دعوی نماید.


نظر هیئت عالی

به ‌هر تقدیر چون نحوه پرداخت ثمن در قرارداد به وسیله چک تعیین شده است، با توجه به این‌که چک موضوع بحث وسیله پرداخت بوده، مطالبه وجه چک امکان‌پذیر بوده و مطالبه ثمن قابل استماع به‌ نظر نمی‌رسد. نظریه اکثریت در فرض سؤال نتیجتاً صحیح می‌باشد. ضمن تذکر این مطلب که چنان‌چه ذی‌نفع بتواند هم وجه چک را مطالبه کند و هم ثمن معامله را از دادگاه بخواهد در واقع برای یک دین دو بار مطالبه در نظر گرفته می‌شود که باطل بوده مغایر اصول و موازین قانونی است.


واژگان کلیدی
مطالبه وجه چک شخص ثالث تبدیل تعهد
مستندات
قانونی
رویه‌ای
*