صورت‌جلسه نشست قضائی

کد نشست
۱۳۹۷-۵۴۹۹

برگزار شده توسط
استان قم/
تاریخ برگزاری
۱۳۷۹/۱۲/۰۶

موضوع

ماهیت دعاوی راجع به تنظیم وصیت نامه، هبه نامه، الزام به تنظیم سند، استرداد لاشه چک و اوراق بهادار

پرسش

آیا دعاوی راجع به تنظیم وصیت‌نامه، هبه‌نامه، الزام به تنظیم سند یا استرداد لاشـه چـک و سایر اوراق بهادار که مبلغ در متن آن درج شده، مالی است یـا غیرمـالی؟ اصـولاً مـلاک در تشخیص دعاوی مالی از غیرمالی چیست؟


نظر اکثریت

اگرچه تعریف قانونی درباره ملاک تشخیص دعاوی مالی و غیرمالی وجود ندارد ولی از راه تنقیح مناط قطعی نمونه های مذکور در بند (3) ماده 16 قانون آیین دادرسی مـدنی الحـاقی مصوب 1334 که تقـویم خواسـته را در حقـوق غیرمـالی مثـل تولیـت، نسـب و وصـایت امکان‌پذیر ساخته است معلوم می شود که هر دعوایی کـه هـدف مـدعی آن اولاً و بالـذات مطالبه مال باشد آن دعوا مالی است در غیر این صورت دعوا، غیرمالی محسوب مـی شـود. اختلاف نظر قدیمی محاکم به این نکته برمی گردد که آیا در دعوای مالی باید خواسته فقـط مال باشد یا اعم است از مـال و امـور مـالی؟ حکـم اصـراری شـماره 3547-1341/11/30 هیأت عمومی دیوانعالی کشور که تعهد به حضور در دفتـر اسـناد رسـمی و تبـدیل سـند عادی بیع به سند رسمی را دعوای مالی توصیف نموده، مؤید ایـن نظـر اسـت کـه دعـاوی راجع به تنظیم سند، استرداد چک و سایر اوراق بهـادار و همچنـین تنظـیم وصـیت‌نامـه و هبه‌نامه، از دعاوی مالی است.


نظر اقلیت

از بند (6) ماده 13 قانون آیین دادرسی مدنی سابق و بند (2) همان ماده اسـتفاده مـی شـود کـه دعاوی راجع به اشیایی که بهای معین نداشته ولی دارای نـوعی از اعتبـار و متعلّـق اغـراض و مقاصد مدعی است، از دعاوی غیرمالی محسوب می شود. اثر دعاوی تنظیم سند،رسـمیت دادن به مالکیت مدعی است نه تثبیت آن. چک و اوراق بهادار فی نفسه بهای معین ندارنـد. بنـابراین، دعوای راجع به آنها غیرمالی است.


نظر هیئت عالی

اگر خواسته، مطالبه مـال یـا هـدف اصـلی از طـرح دعـوا، رسیدن به مالی باشد، دعوای مالی والّا غیرمالی است. نمونه بارز دعوای غیرمالی نصب قیم و اصلاح شناسنامه است. بنابراین، هرگـاه خواسـته خواهـان، مطالبـه وجـه مـال معینی باشد و یا از طرح دعوا، مالی نصیب خواهـان شـود، دعـوای مـالی اسـت. ولـی در دعوای غیرمالی، مال یا وجهی مورد مطالبه نبوده و خواسته به هر صورت قابـل تقـویم بـه پول نیست. به این ترتیب تنفیذ وصیت نامه و هبه نامه و الزام به تنظـیم سـند رسـمی، مـالی است.


واژگان کلیدی
هبه نامه دعوای مالی خواسته خواهان
مستندات
رویه‌ای
*